
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i njohur për retorikën e tij të paqëndrueshme, vazhdon të ofrojë deklarata konfuze dhe nganjëherë kontradiktore në lidhje me të ardhmen e konfrontimit midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Rreth një javë e gjysmë më parë, ai i udhëzoi zëvendëspresidentit JD Vance të tërhiqej nga negociatat me Teheranin dhe deklaroi se “nuk kemi nevojë për një marrëveshje”. Por të shtunën, Trump i tha Fox News se kishte ndërmend të siguronte një marrëveshje “të përhershme” me Iranin, një ditë pasi tha se “iranianët duan një marrëveshje, por jo një që është e pranueshme për mua”.
Për momentin, drejtimi i konfrontimit me Iranin mbetet i paqartë. Në sfondin e bllokimit politik të Izraelit dhe shtytjes së Kryeministrit në detyrë Benjamin Netanyahu për veprime ushtarake kundër Republikës Islamike, tensionet në Ngushticën e Hormuzit mbeten të larta, ndërsa zyrtarët iranianë lëshojnë kërcënime të reja kundër Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit çdo disa orë.
Më parë, zëvendësministri i jashtëm iranian, Kazem Gharibabadi, i tha rrjetit televiziv libanez Al Mayadeen, i lidhur me Hezbollahun, se vendi i tij do të hakmerrej kundër Shteteve të Bashkuara për shkak të përpjekjeve të Uashingtonit për të mbytur ekonominë iraniane. “Teherani do të marrë çdo masë që i konsideron të përshtatshme për t’u përballur me bllokadën ekonomike. Ne do ta trajtojmë bllokadën si një akt lufte dhe do të ndërmarrim çdo hap që i konsiderojmë të nevojshëm në përgjigje. Amerika ka ndërmarrë dy veprime ushtarake dhe ka pësuar një disfatë shkatërruese. Nëse dëshiron një disfatë edhe më të madhe, është e lirë të zgjedhë përsëri opsionin ushtarak.”
Gharibabadi tha gjithashtu se një delegacion i Katarit kishte mbërritur në Teheran të premten, me sa duket si pjesë e negociatave. “Ne zhvilluam konsultime me delegacionin që zgjatën dy orë”, tha ai, përpara se të kritikonte përsëri Uashingtonin. “Sapo Shtetet e Bashkuara të përmbushin angazhimet dhe kërkesat që kemi vendosur, Irani do të jetë në gjendje të rihapë Ngushticën e Hormuzit. Kushti ynë kryesor është fundi i luftës në të gjitha frontet. Përveç kësaj, duhet të adresohen edhe çështje të tjera, duke përfshirë heqjen e bllokadës ekonomike dhe lirimin e aseteve të ngrira iraniane.”
Iranianët, të cilët gjithashtu lëshuan një paralajmërim të shtunën duke publikuar pamje që supozohet se janë filmuar brenda një “qyteti nëntokësor raketash”, kanë vazhduar të pretendojnë në javët e fundit se kanë goditur anije cisternë dhe anije të tjera që kalojnë nëpër atë që Teherani i përshkruan si rrugë të ndaluara në Ngushticën e Hormuzit. Të shtunën, për shembull, marina iraniane pretendoi se një anije cisternë që po hynte në një zonë të kufizuar në lindje të ngushticës kishte goditur një minë dhe ishte përfshirë nga flakët. Më parë, agjencia e Operacioneve Tregtare Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO) raportoi se një anije cisternë ishte goditur nga një predhë e paidentifikuar në lindje të Khasabit, Oman, në Ngushticën e Hormuzit. Raporti iranian nuk është verifikuar në mënyrë të pavarur. Zigzagu i Trumpit ndaj Iranit
Të shtunën, Trump i tha Fox News se ai ende synonte të arrinte një marrëveshje me Iranin dhe se marrëveshja do të ishte “e përhershme”. Një ditë më parë, duke folur në konferencën e tij të parë për shtyp që nga kthimi në Shtetet e Bashkuara nga samiti historik trepalësh në Kinë, ku takoi Presidentin kinez Xi Jinping dhe Presidentin rus Vladimir Putin, Trump përdori një ton të ndryshëm. “Çmimet e gazit tani për tani varen gjithashtu nga mënyra se si i zgjidhim gjërat me Iranin”, tha ai. “Ata duan të bëjnë një marrëveshje, por nuk duan të bëjnë një marrëveshje që është e pranueshme për mua. Ne duam të bëjmë një marrëveshje të vërtetë, jo një marrëveshje të rreme që e kanë bërë për 51 vjet. Ata i kanë mashtruar njerëzit për 51 vjet.”
Komentet e Trump dukeshin gjithashtu se përmbanin një mospërputhje historike. Republika Islamike e Iranit u krijua në vitin 1979 pas revolucionit të vendit, megjithatë Trump iu referua “luftës” si të kishte filluar në vitin 1975, kur Irani ende sundohej nga shahu, një udhëheqës i vendosur pro-perëndimor. Presidenti nuk e shpjegoi mospërputhjen midis vërejtjeve të tij dhe të dhënave historike.
Gjatë konferencës për shtyp, Trump u pyet gjithashtu në lidhje me një raport që pretendonte se Irani po planifikonte të shpërthente një “bombë të ndyrë” në Shtetet e Bashkuara. “Ka një thashethem se ata po ndërtojnë një bombë të ndyrë”, tha ai. “Nëse e bëjnë këtë, ne do të ndërmarrim veprime kundër tyre. Ne dimë shumë për atë që po ndodh në Iran. Ne dimë gjithçka që thonë, kush janë dhe ku janë. Do ta zbulojmë nëse kjo po ndodh. Ne nuk do ta lejojmë.”
Duke diskutuar takimet e tij me Xi dhe Putin, Trump tha: “Diskutuam gjatë nevojën për t’u siguruar që Irani të mos ketë kurrë një armë bërthamore. Ata janë të çmendur. Ne nuk do t’i lejojmë ata të kenë një armë bërthamore”. Ai shtoi: “Unë jam ai që gjithmonë flet për heqjen dorë nga armët bërthamore në të gjithë botën, por është shumë e vështirë. Unë i shoh armët bërthamore më shumë si një pengesë. Por është shumë e vështirë të thuash, ‘Le të heqim dorë nga armët tona bërthamore'”.
Të enjten, zyrtarë të lartë izraelitë thanë se Netanyahu po ushtronte presion të fortë për një sulm ndaj Iranit dhe shpresonte që, pas kthimit të Trump në Uashington nga samiti në Kinë, ai do të kishte sukses në bindjen e presidentit për të autorizuar veprime ushtarake. “Netanyahu po ushtron presion të madh mbi amerikanët, duke shpresuar të tërheqë vëmendjen e Trump dhe të nxjerrë një dritë jeshile prej tij”, tha një zyrtar i lartë izraelit i njohur me çështjen. Zyrtarët e sigurisë kanë shpjeguar ditët e fundit se IDF beson se një sulm i rëndësishëm ndaj Iranit përfundimisht do të jetë i nevojshëm, megjithëse jo në të ardhmen e afërt.
Megjithatë, po atë mbrëmje, Trump i tha Axios se nuk po nxitohej të vendoste nëse do të niste një sulm. “Nuk po nxitohem për asnjë vendim mbi Iranin. Do të shohim se çfarë do të ndodhë pas fillimit të vitit”, tha ai. Të premten, Axios raportoi se të dërguarit e presidentit, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, ishin takuar me zyrtarë të lartë të Katarit në Berlin të enjten për të diskutuar përpjekjet e ndërmjetësimit midis Uashingtonit dhe Teheranit. Raporti citoi dy burime të njohura me takimin. Trump nuk iu referua këtyre kontakteve gjatë konferencës së tij për shtyp.

Vetëm rreth një javë e gjysmë më parë, Trump dukej sikur po shkonte drejt luftës, ose të paktën larg diplomacisë, kur deklaroi se Uashingtoni nuk kishte më nevojë për një marrëveshje me Teheranin. “Nuk kemi nevojë për një marrëveshje me Iranin. Ato ditë kanë ikur prej kohësh. Ne kemi paratë e tyre, qindra miliarda dollarë, dhe kemi situatën e tyre! Faleminderit për vëmendjen tuaj ndaj kësaj çështjeje”, shkroi Trump në platformën e tij Truth Social. Në të njëjtin postim, ai zbuloi se i kishte udhëzuar Vance të linte negociatat me Iranin dhe të përqendrohej në vend të kësaj në zhvillimet në qytetet dhe shtetet e drejtuara nga demokratët, pas humbjes së republikanëve në zgjedhjet e mesmandatit në SHBA.
Vance ia hodhi fajin humbjeve të rënda të republikanëve dhe “cunamit blu” të demokratëve pasojave të luftës me Iranin. Raportet e kësaj jave treguan se Trump ishte i frustruar nga kritikat publike të zëvendëspresidentit të tij për konfliktin, edhe pse vetë presidenti pranoi se kritikat ishin të sakta. Megjithatë, të premten, Vance u duk se u distancua nga ato komente të mëparshme, duke thënë se Trump, i cili ka këmbëngulur vazhdimisht se do ta sulmonte përsëri Iranin pavarësisht pasojave politike dhe ekonomike të luftës, ishte në fund të fundit “ai që merr vendimin”.
“Pikëpamja ime është se qëllimi im është dhe puna ime është të mbështes presidentin e Shteteve të Bashkuara”, tha Vance. “Ajo që kam thënë është se qëllimi i pengimit të Iranit nga pajisja me armë bërthamore është absolutisht ajo që duhet të bëjmë. Është sponsori më i madh shtetëror i terrorizmit. Nëse do të kishin një armë bërthamore, do ta përdornin atë si levë, ose, Zoti na ruajt, do të sulmonin dhe vrisnin mijëra, qindra mijëra, potencialisht, njerëz të pafajshëm.”
VINI RE: Ky artikull është pronësi intelektuale e Ynet